Praca z aplikacją

Majątek

Majątek to drugi rejestr w aplikacji. Ma trzy zakładki, a wszystkie liczby wpisujesz w nim ręcznie.

Cała reszta programu powstaje z plików pobranych z banku. Majątek powstaje inaczej — wpisujesz go samodzielnie, po jednym wierszu na każdą rzecz, którą masz, i robisz to tak często, jak chcesz.

Ma to swój powód. Konta oszczędnościowego nie widać w wyciągu z konta osobistego, a mieszkania nie ma w żadnym pliku z banku. Gdyby aplikacja liczyła majątek z importów, pokazałaby tylko to, co siedzi we wczytanych plikach — a nie to, ile masz naprawdę. Tabela, którą wypełniasz samodzielnie, jest kompletna, bo to Ty decydujesz, co się w niej znajdzie.

Oba rejestry korzystają z tych samych kursów walut i na tym ich związek się kończy. Żadna liczba z majątku nie wejdzie do sumy wydatków, a żadna zaimportowana transakcja nie zmieni salda w majątku.

• Zapisy — tutaj zapisujesz jeden dzień.
• Składniki — tutaj ustalasz, co masz i jakie masz zobowiązania.
• Majątek — tutaj czytasz wynik. Skąd biorą się te liczby, tłumaczy Jak liczy się wartość netto.

Nowy zapis#

Zapis to stan Twojego majątku z jednego dnia. Na jedną datę przypada jeden zapis, ale w miesiącu możesz ich mieć tyle, ile potrzebujesz: koniec każdego miesiąca, 1. i 15., albo dzień, w którym dostajesz wyciąg. Nic tu nie jest obowiązkowe i nic się nie psuje, gdy przez pół roku nic nie zapiszesz.

Pasek u góry to jeden rok, a każda kreska na nim to jeden zapis; im wyższa, tym bliżej najwyższego stanu z tego roku. Kliknij kreskę, żeby otworzyć tamten dzień.

Kliknij nowy na końcu paska i podaj datę. Nowy zapis zbuduje się sam: znajdziesz w nim wszystkie śledzone składniki, każdy z ostatnim saldem, jakie miał, i puste pola Wpłacone i Wypłacone przy każdym. Składnik, który nigdy nie dostał salda, zaczyna od zera — dlatego pierwszy zapis w pliku to cała lista z kwotami 0,00.

Zakładka od razu otwiera dzisiejszą datę: nowy zapis z ostatnimi saldami z pliku albo dzisiejszy, jeśli już go masz. Dzień, który jest już w pliku, otwierasz tylko z paska — nie da się tego zrobić przez pomyłkę. Zanim go nadpiszesz, aplikacja jeszcze dopyta: gotowy zapis nie powinien zmienić się przez przypadek.

Po to właśnie jest ta zakładka: nie przepisujesz tabeli od nowa, tylko poprawiasz kilka sald i zamykasz dzień w minutę.

Wpłacone i Wypłacone celowo się nie przenoszą. Gdyby zeszłomiesięczna wpłata została w polu, nowy zapis pokazałby wpłatę, której nie było.

Ostatniego salda program szuka w całej historii, nie tylko w poprzednim zapisie. Pomiń jeden składnik, a następnym razem wróci z liczbą, którą miał ostatnio, bo wciąż jest Twój. Gdyby wrócił z zerem, wyglądałoby to tak, jakby te pieniądze przepadły. Składnik, którego naprawdę już nie masz, ukryj — ukryte nie pojawiają się w nowych zapisach w ogóle.

Data w polu Na dzień to nie drobiazg: po niej aplikacja rozpoznaje zapis. Zmień ją, a cały zapis przeniesie się na tamten dzień. Wybierz datę, która jest już w pliku, a program jej nie przyjmie i odeśle Cię do paska powyżej — na jeden dzień może przypadać tylko jeden zapis.

Saldo, Wpłacone i Wypłacone#

W każdym wierszu wpisujesz najwyżej trzy liczby, a resztę zapis policzy sam.

Kolumna PLN przelicza się w trakcie pisania, a Δ wobec 3 mar pokazuje zmianę wobec poprzedniego zapisu. Patrz na tę ostatnią: przecinek postawiony o jedno miejsce za daleko widać w niej od razu, jako skok o kilka zer, zanim jeszcze trafi do historii.

⏎ przechodzi w dół tej samej kolumny, bo zapis wypełnia się kolumnami: najpierw odczytujesz dziesięć sald z dziesięciu zakładek w banku, a dopiero potem wracasz na górę i wpisujesz wpłaty i wypłaty. ⌘⏎ zapisuje — cały zapis trafia do pliku naraz.

Pierwszy zapis składnika i jego koszt#

Przy pierwszym zapisie składnika nie ma wcześniejszego salda, które dałoby się odjąć. Cała kwota liczy się więc jako korekta, a nie jako zysk: pieniędzy Ci nie przybyło, tylko dopiero teraz wpisujesz, że je masz.

Dla mieszkania, które masz od zawsze, jest to w porządku. Przy funduszu, do którego dopłacasz od sześciu lat, przepada w ten sposób wszystko, co już o nim wiesz — a zysk masz przecież wypisany wprost na ekranie biura maklerskiego. Po to jest pole Zysk %.

Pole widać tylko przy pierwszym zapisie danego składnika i tylko tam, gdzie w ogóle mierzy się zwrot: nie przy gotówce i nie przy długu. W pozostałych wierszach stoi w tym miejscu kreska.

Wpisz procent, a Wpłacone zamieni się w to, ile ten składnik kosztował.

Znasz koszt, a nie procent? Wpisz kwotę do Wpłacone i naciśnij obok koszt. Mówisz w ten sposób, że to cena zakupu, a procent wyliczy się z niej sam.

Program nie zrobi tego sam i nawet nie podpowie, ile by z tego wyszło. Saldo 20 000 z wpisanym obok 500 to najczęściej stare konto, na które ktoś dopłacił 500 zł, a tylko czasem pozycja, która urosła czterdziestokrotnie. Lepiej więc nie wpisywać nic, niż wpisać zły procent: zła liczba wygląda na ekranie równie pewnie jak dobra.

Przycisk × czyści to pole i całe saldo znów liczy się jako korekta.

Przykład. Saldo 48 900, które kosztowało 43 466,67, zapisze się tak: 43 466,67 to włożone pieniądze, a 5 433,33 to zarobek. Zakładka Majątek pokaże +12,5%, czyli dokładnie tę liczbę, którą wpisujesz, a nie inną, wyliczoną okrężną drogą.

W takim zapisie kolumna kwoty znaczy co innego niż zwykle: nie ile przybyło przez ostatni okres, tylko ile ten składnik kosztował. Dlatego komórka jest obrysowana. Skoro nie ma poprzedniego zapisu, to nie ma też okresu, przez który cokolwiek mogło dojść. Każdy następny zapis liczy się już zwyczajnie, wobec salda, które właśnie wpisujesz.

Jak to zmienia rachunek, tłumaczy Pierwszy zapis, który mówi, ile kosztował.

Puste saldo#

Puste saldo znaczy, że tego składnika nie ma w tym zapisie — nie że jest wart zero. Wiersz zniknie przy zapisywaniu, ale aplikacja najpierw zapyta i napisze, ile przez to ubędzie z wartości netto.

Taki spadek zapisuje się jako korekta, nigdy jako strata.

Jeśli jednak te pieniądze naprawdę wyszły z konta, wpisz lepiej 0 w Saldo, a kwotę w Wypłacone. Taki zapis mówi wprost, że to była wypłata, a wartość netto wyjdzie w obu wariantach taka sama.

Chcesz, żeby składnik przestał się pojawiać w nowych zapisach, ale stare mają zostać bez zmian? Ukryj go na zakładce Składniki.

Składniki i klasy#

Składnik to jedna rzecz, którą masz albo którą spłacasz: konto oszczędnościowe, IKZE, mieszkanie, kredyt hipoteczny.

Zakładka Składniki ma własny ekran, bo dzień zapisujesz regularnie, a nazwę składnika ustawiasz raz i zostawiasz. Dodajesz tu składniki, zmieniasz im nazwy, klasy i waluty, ukrywasz je i usuwasz. Nowy dodasz też bez wychodzenia z zapisu, gdy w trakcie wypełniania zauważysz, że czegoś brakuje.

Zmiana nazwy nie psuje starych zapisów, bo zapisy wskazują na sam składnik, a nie na jego nazwę. Ukryj ten, którego już nie masz: przestanie trafiać do nowych zapisów, a liczby, które już ma, liczą się dalej. Usunąć da się go dopiero wtedy, gdy nie używa go żaden zapis.

Każdy składnik należy do jakiejś klasy aktywów, a klasa decyduje, jak się on liczy:

Klasa decyduje też o tym, czy dla należących do niej składników mierzy się zwrot. W trzech klasach gotówkowych pomiar jest wyłączony, bo saldo konta osobistego zmienia się razem z Twoim życiem, a nie z rynkiem; we wszystkich pozostałych jest włączony.

Wyłącz pomiar przy każdym koncie, z którego po prostu wydajesz. Pieniądze dalej liczą się do wartości netto i do alokacji, a ich ruch aplikacja pokaże jako Ruch gotówki, a nie jako zysk czy stratę. Zobacz Klasy, na których mierzy się zwrot.

Nowa baza dostaje dziesięć klas na start: Gotówka PLN, Gotówka EUR, Gotówka USD, Lokaty, Obligacje, ETF, Krypto, Nieruchomości, Pojazdy oraz Kredyty i pożyczki. To punkt wyjścia, a nie sztywny schemat — zmieniaj nazwy i rodzaje, przestawiaj kolejność, usuwaj to, czego nie masz. Skasowanej klasy aplikacja nigdy sama nie odtworzy.

Data wyceny i kursy walut#

Na dzień to dzień, z którego pochodzą wpisane liczby. Pod tę datę aplikacja szuka każdego kursu poniżej: bierze tabelę NBP opublikowaną tego dnia, a jeśli tego dnia tabeli nie było — ostatnią wcześniejszą. Dla soboty i niedzieli weźmie więc kurs z piątku, a w majówkę cofnie się jeszcze dalej.

Nie jest to ten sam kurs, co przy imporcie, i jest to celowe. Transakcję wycenił bank z tabeli poprzedniego dnia, bo w chwili płatności dzisiejszej tabeli jeszcze nie było. Zapis majątku wpisujesz kilka dni później, dla daty, która już minęła — tabela z tamtego dnia wtedy już istnieje, więc to z niej bierze się kurs.

Każda waluta inna niż złoty dostaje własny wiersz, a w nim kurs i to, skąd pochodzi. nadpisz zamienia go na kurs wpisany ręcznie, a aplikacja odnotuje, że tak się stało.

Nie ma jeszcze kursu w pliku? Wiersz tej waluty od razu to napisze, a obok stanie pobierz go z NBP. Możesz pobrać jedną walutę z jej wiersza albo wszystkie brakujące naraz, przyciskiem obok daty. Zapytanie idzie o dziesięć dni wstecz od daty wyceny — o tyle samo, ile aplikacja i tak przegląda, szukając kursu. Dzięki temu nawet niedziela trafi na jakąś tabelę.

Zapisanie dnia to jedna czynność i brakujący kurs nie jest powodem, żeby ją przerywać. Cały rok kursów naraz wciąż pobierzesz na zakładce Kursy. Zapisu nie da się jednak zamknąć, dopóki każda waluta nie ma kursu, bo taki zapis zostałby w historii z pustą wyceną na zawsze.

Kurs zostaje w zapisie na stałe. Późniejsza poprawka w tabeli kursów nie zmieni dnia, który już jest w pliku.

Duże jednorazowe wydatki#

Lista pod tabelą odpowiada na pytanie „czemu majątek prawie nie drgnął”. Wpisujesz do niej nową kuchnię albo naprawę auta. To kontekst: zostaje przy zapisie i widać go w nagłówku zakładki Majątek, ale celowo nie wchodzi do żadnego z wyliczeń powyżej. Kwota może być dodatnia albo ujemna, więc wpiszesz tu także jednorazowy wpływ.

Co znaczą te liczby#

Notatka na dole idzie razem z zapisem i przepisuje się do następnego. Po roku najtrudniej odtworzyć właśnie to, co wtedy w te liczby wliczasz, a czego nie. Napisz więc coś w rodzaju „po podatku i księgowej, po przelewie na konto wspólne, po tegomiesięcznych inwestycjach”, a za rok te liczby wciąż będą znaczyły to samo, co dziś.

Zakładka Majątek#

Zakładka Majątek otwiera się na najnowszym zapisie i pokazuje:

• nagłówek, a w nim przełącznik Wartość netto | Tylko finansowe — dwie sumy dla tego samego dnia; druga liczy same składniki finansowe i to na niej liczą się procenty alokacji;
• słupek z podziałem na klasy i legendę, a przy każdej klasie jej udział i to, o ile się przesunął; możesz kliknąć i słupek, i legendę, tak jak na Przeglądzie;
• Skąd wzięła się zmiana — ile z niej to Twoje wpłaty, ile zarobek, a ile rzeczy, które po prostu weszły do zestawienia albo z niego wyszły;
• Wartość netto w czasie — po jednym punkcie na zapis, na osi z rzeczywistymi datami, z drugą linią dla pieniędzy, które wkładasz; odstęp między liniami to Twój zarobek;
• Dryf alokacji — o ile przesunęły się udziały klas, w punktach procentowych albo w złotówkach;
• Ile zarobił każdy składnik przez ostatnie trzy miesiące, ostatnie dwanaście albo przez całą historię. Te okresy liczą się w dniach, więc znaczą to samo niezależnie od tego, jak często zapisujesz. Przełącznik Za okres | Rocznie decyduje, czy wynik dotyczy całego zakresu, czy jest przeliczony na rok. Dopiero przeliczony na rok da się porównać między okresami różnej długości. Zobacz Ile obejmuje stawka i ile wynosi w skali roku.

Kliknij kawałek słupka albo wiersz legendy, a otworzysz historię całej klasy — dla każdego zapisu zobaczysz sumę wszystkich jej składników. Zobaczysz ją nad czterema panelami. Kiedy klasa ma kilka składników, przy tytule masz pasek pokaż — wybierz z niego jeden składnik, a historia pokaże tylko ten jeden.

Kliknij wiersz w panelu Ile zarobił każdy składnik, a otworzysz tę samą historię — od razu zawężoną do tego jednego składnika. Tym razem pojawi się pod panelami. Przycisk edytuj przeniesie Cię z powrotem do tamtego dnia.